تاثیر خطاهای شناختی بر کسب و کارنویسنده: ADAM HAYESترجمه با اندکی تغییر: محمد یاریاختصاصی برای گروه مهندسی مهانزمان تقریبی مطالعه: 20 دقیقهوقتی صحبت از تصمیمات تجاری، پول و امور مالی به میان می آید، انسانها اغلب به شیوههای غیرمنطقی و غیرمنتظره عمل می کنند. اقتصاد رفتاری سعی دارد توضیح دهد چه تفاوتی بین رفتار اقتصادی تئوریک با آنچه مردم در واقعیت انجام می دهند وجود دارد. این مقوله اغلب به دلیل سوگیری های شناختی (Cognitive biases) مردم اتفاق می افتد.پیش فرضهای بحث⦁ سوگیریهای شناختی، خطاهای ناخودآگاهی در فرایند تفکر ما هستند که از نحوه درک ما انسانها از جهان و تجزیه و تحلیل اطلاعات پیرامون، ناشی می شوند. سوگیریهای شناختی به شدت در فرایند تصمیم گیری ما تاثیر گذار هستند.⦁ سوگیریهای عاطفی با سوگیرهای شناختی کاملا متفاوتند. سوگیریهای شناختی روی عملکرد مغز در فرایندهای شناخت و تصمیم گیری تمرکز دارند.⦁ انواع متداول سوگیریهای شناختی شامل سوگیری تایید، سوگیری پسبینی، سوگیری اعتماد به نفس و سوگیری چارچوببندی هستند.⦁ غلبه بر سوگیریهای شناختی یک گام مهم در بهبود رشد شخصی و سایر زمینههای زندگی، مانند ادارهی یک کسب و کار یا سرمایه گذاری است.⦁ از مهمترین راههای غلبه بر سوگیری شناختی می تواند به آگاهی از سوگیری، درک الگوهای گذشته، تنوع بخشیدن به افراد اطرافتان، جستجوی تغییر و تصمیمگیری متفاوت اشاره کرد.سوگیری های شناختیدو نوع کلی سوگیری وجود دارد که باعث انحراف انسان از تصمیم گیری درست می شود: شناختی و عاطفی (cognitive and emotional). خطاهای شناختی حاصل اطلاعات ناقص و یا عدم توان تجزیه و تحلیل صحیح اطلاعات در دسترس است.خطاهای شناختی را می توان در دو عنوان پافشاری بر باورها (belief perseverance) و خطای پردازش (processing errors) دسته بندی کرد: پافشاری بر اعتقاد، تلاش فرد برای جلوگیری از تبدیل شدن به عضو ناهنجار گروه اجتماعی است. درگیری ذهنی با اطلاعاتی که با اعتقادات و باورهای قبلی (که هنوز مستحکم هستند) در تضاد است. به عنوان مثال، انسانها اغلب دوست دارند اطلاعات و اخباری را بخوانند که باورهای قبلی آنها را تایید می کند.خطاهای پردازش زمانی رخ می دهد که فرد نتواند اطلاعات را به درستی مدیریت و سازماندهی کند. این مسئله می تواند تا حدی به دلیل تلاش ذهنی مورد نیاز برای محاسبه و تجزیه و تحلیل داده ها باشد.این سوگیری ها تأثیر عمیقی بر نحوه نگرش افراد به جهان و نحوه تصمیم گیری آنها در دنیایی که درک میکنند دارد، حتی اگر برخی از این تصمیمات به نفع آنها نباشد. در اینجا به برخی از انواع رایج سوگیری های شناختی اشاره می کنیم.انواع سوگیری های شناختی⦁ سوگیری محفاظ کاری (Conservatism Bias)تاثیر خطاهای شناختی بر کسب و کارسوگیری محافظ کاری زمانی اتفاق می افتد که مردم بر اطلاعات قدیمی تاکید و اعتماد بیشتری دارند تا اطلاعاتی که جدیدا به دست آمده است. این سو گیری باعث می شود فرد تصمیم گیرنده بسیار بیشتر از آنچه که باید، کُند عمل کند و وزن زیادی را به اطلاعات و دانسته های قبلی خود نسبت دهد. وقتی صحبت از تصمیمات تجاری می شود، اطلاعات جدید باید به دقت مورد بررسی قرار گیرند تا ارزش آن مشخص شود.⦁ نادیده گرفتن نرخ پایه (Base Rate Neglect)نادیده گرفتن نرخ پایه دقیقا برعکس سوگیری محافظه کاری است. در این سو گیری، افراد تاکید بسیار کمی بر اطلاعات اصلی و قبلی دارند. این موضوع می تواند بشدت مضر باشد زیرا اطلاعات قبلی اغلب بررسی، آزمایش و اثبات شده اند. اعتماد معقول به اطلاعات قبلی همچنین باعث آشنایی و درک بیشتر انواع فرآیندهایی میشود که ممکن است کارایی ما را ارتقاء دهند. این بدان معنا نیست که روشهای جدید یا بهبودیافته نباید برای کارهای سنتی استفاده شوند یا به طور کلی آنها را نادیده بگیریم.⦁ سوگیری تایید (Confirmation Bias)سوگیری تأیید جایی است که افراد به دنبال اطلاعاتی هستند که باورهای موجود را تأیید می کند در حالی که اطلاعاتی را که ممکن است در تضاد با اعتقاداتشان باشد را نادیده بگیرند یا کنار بگذارند. غلبه بر این سوگیری واقعا سخت است، اما جستجوی فعالانه اطلاعات متناقض یا نظرات متضاد می تواند به حذف آن کمک کند.⦁ نادیده گرفتن اندازه نمونه (Sample Size Neglect)این خطا زمانی رخ می دهد که افراد از حجم نمونه بسیار کوچک استنباط زیادی می کنند. به منظور استنتاج آمار معنادار، یک مجموعه داده، باید آنقدر بزرگ باشد که اطلاعات پرت و خطاساز آن به مقدار کافی کوچک شوند. مثلا همیشه در اطراف ما مواردی پیدا میشوند که استثنایی هستند (عموی پیری که 70 سال است سیگار میکشد و هنوز سرطان نگرفته نمی تواند مهر تاییدی باشد بر سرطانزا نبودن دخانیات!) ایده اصلی برای نادیده گرفتن حجم نمونه این است که در حجم نمونه کوچک، مقدار واریانس بیشتری نسبت به حجم نمونه بزرگتر وجود دارد. بنابراین، این اطلاعات یا نتیجه گیری را تحریف کرده و از درجه ی اعتبار ساقط می نماید.⦁ تعصب پس بینی (Hindsight Bias)سوگیری پسبینی زمانی اتفاق میافتد که افراد پس از رخدادن یک اتفاق احساس می کنند از قبل آنرا درست پیش بینی کرده بودند. همان جملهی معروف “دیدید گفتم” یا “قبلا فکرش را کرده بودم” . قطعا دقت پسبینی 100% است اما این روش بسیار بی فایده است چون درک واقعیت پس از وقوع آن نمی تواند باعث جلوگیری از ضرر و زیانی که متحمل شده ایم بشود. مردم تمایل دارند صحت پیش بینی های خود را بیش از حد برآورد کنند و این باعث می شود در تصمیم گیری های بعدی خود دچار ریسکهای نامعقول و بیش از حد انتظار و غالبا ضرر ده شوند. نگه داشتن سوابق دقیق از همه پیشبینیها و نتایج آنها می تواند این سوگیری را تا حد زیادی کاهش دهد. ⦁ لنگر اندازی و تعدیل (Anchoring and Adjustment)خطای لنگر اندازی زمانی رخ می دهد که افراد تمایل دارند روی نتایج از پیش هدف گذاری شده قفل شوند. این درحالی است که گاهی در روند معاملات در یک لحظهی خاص شرایطی به وجود می آید که بهتر است تارگتهای قبلی کنار گذاشته شوند. مردم عموما تماید دارند روی مواضع اولیه ی خود تمرکز کرده و یا حتی در آنها قفل شوند. حتی اگر این پیش بینی های اولیه در واقع به ضرر آنها باشد.این خطا همچنین زمانی که فقط ارزش یک گزینه دیده شده و ارزش سایر گزینه ها به نظر نمی آید هم ایجاد می گردد. ذهن انسان قیاس گر است. قطعا زمانی که یک گزینه را به صورت منفرد مورد بررسی قرار میدهیم، ارزشهای و نقاط ضعف آنرا متفاوت از زمانی دریافت می کنیم که گزینه های دیگر هم به صورت دقیق و جامع مورد بررسی قرار گرفته باشند.⦁ حسابداری ذهنی (Mental accounting)حسابداری ذهنی زمانی است که افراد بودجهی خاصی را برای اهداف خاصی اختصاص میدهند و آنها را از صندوق کلی اعتبارات خود جدا نگه میدارند. هنگامی که این اتفاق می افتد، ریسک و هزینهی پروژه هایی که برای دستیابی به این اهداف انجام می شوند به عنوان یک مجموعه کلی در نظر گرفته نشده و تأثیر یکی بر دیگری نادیده گرفته می شود.برای مثال، محقق شدن هدف A منوط به انجام هزینه های B و C است. اما زمانی که حسابداری ذهنی انجام می شود، هزینه های B و C نادیده گرفته شده و فقط سود و زیاد A لحاظ می گردد. شاید فکر کنید این اتفاق خندهدار یا بدیهی به نظر می آید اما بعنوان نمونهی واقعی، اغلب مردم پول بازنشستگی خود را جدا از سایر پولهای خود می دانند و با آن ریسک های حتی غیر معمول هم انجام می دهند.⦁ تعصب در دسترس بودن (Availability Bias)این خطای ادراکی زمانی است که اطلاعات درک شده یا اخیرا به دست ما رسیده باعث شود احتمال وقوع اتفاقاتی که در آینده رخ می دهند متفاوت از آنچه واقعا وجود دارد به نظر بیاید. مثلا اگر اخیرا خبر سقوط یک هواپیما را شنیده باشید یا اخبار و رسانه ها، مدام روی آمار کشته های کووید 19 مانور بدهند، شما احتمال مرگ خود در پروازی که چند روز دیگر دارید را به شدت بیش از آنچه واقعیت دارد تخمین می زنید و یا حداقل فکر میکنید اگر از سقوط جان سالم به در ببرید، قطعا به دلیل ابتدا به کووید 19 خواهید مرد!اگر اخیرا اخبار کشور شما یا جهان روی صعود یا سقوط سهام های خاص یا تجارت های مشخصی تاکید کرده باشد، بدون آنکه شرایط آیندهی آن بازارها را با تحلیلهای کارشناسی بررسی کنید، به اطلاعات فعلی اکتفا کرده و راجع به آینده ی آنها حکم کلی صادر خواهید کرد.⦁ تعصب چهارچوب بندی (Framing Bias)این سوگیری هنگامی رخ می دهد که ارزش اطلاعات دریافتی به چهارچوب ارایهی آنها ربط پیدا کند. مثلا اگر پزشک بگوید شانس مرگ در یک جراحی خاص 15 درصد است به احتمال زیاد اغلب افراد از انجام آن امتناع میکنند درحالی که اگر بگوید شما به احتمال 85 درصد عمل جراحی موفقیت آمیزی خواهید داشت نتیجه کاملا متفاوت خواهد بود.تاثیر خطاهای شناختیخطاهای شناختی در نحوه پردازش و تجزیه و تحلیل اطلاعات افراد می تواند آنها را به سمت تصمیم گیریهای غیرمنطقی سوق دهد که می تواند بر تصمیمات تجاری یا سرمایه گذاری آنها تأثیر منفی بگذارد. برخلاف سوگیریهای عاطفی، خطاهای شناختی ارتباط کمی با احساسات دارند و بیشتر به نحوه تکامل مغز انسان مربوط می شوند.تأثیر سوگیری شناختی بر یک تجارت می تواند زیاد باشد زیرا مانع تصمیم گیری درست می شود. مدیران ممکن است افراد اشتباهی را استخدام کنند، استراتژیهای رشد اشتباهی را اجرا کنند، یا در درک فناوری و اطلاعات جدیدی که ممکن است باعث ارتقای بیشتر یک کسب و کار شود، ناکام باشند.اصطلاح “سوگیری شناختی” اولین بار در دهه 1970 توسط آموس تورسکی و دانیل کانمن، دو روانشناس اسرائیلی معرفی شد.چیزی که ما امروز به آن خطای شناختی میگوییم حاصل تکامل ذهن اجداد ما در میلیون ها سال پیش است. روندی که در این زمان طی شده قطعا ناگزیر و برای بقا لازم بوده است. درک و توانایی برای کاهش خطاهای شناختی از طریق آموزش تصمیم گیرندگان یا سرمایه گذاران می تواند به هدایت آنها برای قضاوت بهتر و منطقی تر کمک کند.توانایی تفکر عینی و دیدن کل تصویر خارج از تعصبات، یک فرآیند دشوار است. برخی از راههای غلبه بر این امر عبارتند از تفویض اختیار به افراد دیگر به منظور حذف سوگیری شناختی خود، مشورت با افراد مورد اعتماد در سازمان که پیشینههای متفاوتی دارند البته قبل از تصمیمگیری! و مجبور کردن خود برای برخورد با تصمیمها به روشی متفاوت از آنچه معمولاً در سازمان انجام میدهید. چگونه از سوگیری شناختی جلوگیری کنیماولین قدم برای جلوگیری از سوگیری شناختی، درک وجود سوگیری است. دانستن اینکه سوگیری دارید به شما این امکان را می دهد که از طریق آموزش یا تمرین بر آن تعصب غلبه کنید. شناسایی سوگیری را می توان با تجزیه و تحلیل تصمیمات گذشته یا انجام تست های خاصی انجام داد که نشان می دهد چگونه و چرا به روش خاصی فکر می کنید. توانایی خودانتقادی گام مهمی در جلوگیری از سوگیری شناختی است.جستجوی اطلاعات از منابع یا افراد دیگر نسبت به حالت عادی، یک گام مهم در جلوگیری از سوگیری شناختی است که می تواند نحوه دید شما از جهان را بهبود بخشد. همانطور که گفته شد، داشتن یک گروه متنوع از افراد در اطراف شما کمک می کند تا تصمیم گیری متفاوتی داشته باشید.وقت گذاشتن برای تصمیم گیری نیز به جلوگیری از سوگیری شناختی کمک می کند. اگر کسی مجبور به تصمیم گیری آنی شود، معمولاً تعصب خود را نادیده گرفته و به خطا می افتد. به خود فرصت کافی برای تجزیه و تحلیل موقعیت، ارزیابی تصمیم گیری و جستجوی دیدگاه های دیگر بدهید، این امر در به حداقل رساندن هرگونه سوگیری کمک می کند.انواع اصلی سوگیری های شناختی چیست؟⦁ سوگیری تایید⦁ لنگر انداختن⦁ سوگیری چهارچوب بندی⦁ سوگیری اطمینان⦁ سوگیری پسبینیسوگیری شناختی چگونه بر مهارت های تصمیم گیری شما تأثیر می گذارد؟سوگیری شناختی مهارت های تصمیم گیری شما را مخدوش می کند. به جای مشاهده عینی یک موقعیت و تصمیم گیری بی طرفانه، سوگیری شناختی می تواند منجر به اتخاذ تصمیمات نابهینه شود. اغلب سوگیرهای شناختی برای مدت طولانی در ذهن ما ریشه دوانده است و کنترل و کاهش آنها نیازمند صرف دانش و زمان زیادی است. عدم توجه به سوگیری های شناختی می تواند رشد شخصی، موفقیت یک تجارت و روابط با دیگران را کاملا از بین ببرد.چگونه سوگیری شناختی را متوقف کنم؟برای توقف سوگیری شناختی، باید از اینکه فرایند ادراک ما دچار سوگیری است آگاه باشیم. تجزیه و تحلیل تاریخچه تصمیم گیری، چرایی انتخاب یک تصمیم و مقدم شدن آن بر تصمیم دیگر، و اینکه تصمیمات ما چگونه ممکن است سوگیرهای شناختی مرتبط باشند، در روند کاهش این سوگیریها بسیار مهم است. سعی کنید تصمیمات متفاوت اما هوشمندانه بگیرید. در مورد خود به عنوان یک فرد که ممکن است اشتباه کند فکر کنید. برای رشد و درک تلاش کنید و از الگوهای قبلی و چگونگی شکستن آن الگوها یادداشت برداری کنید.کلام آخرهمهی ما انسانها سوگیریهای شناختی داریم که از روزی تولدمان در ذهن ما ریشه دوانده است. آنها نتیجه تربیت، تجربیات و روابط ما هستند. سوگیری های شناختی ممکن است به ما کمک کرده باشند تا در جهان راه خود را طی کنیم، اما می توانند مانعی برای رشد ما باشند. برداشتن گام هایی برای توجه و به حداقل رساندن سوگیری های شناختی، روشی سالم در رشد شخصی است و تأثیر مثبتی بر حوزه های مختلف زندگی شما خواهد داشت.
